หวานมัน หลากพันธุ์ทุเรียนไทย

April 4, 2019
by ปานใจ ปิ่นจินดา

ลืมหมอนทอง ชะนี ก้านยาว ไปก่อน เพราะในกว่า 200 สายพันธุ์ทุเรียนไทย ยังมีความอร่อยรอให้ไปลิ้มลองอีกเยอะ

"ปีนี้ที่ต้องจับตา คือ หนามดำ ผมยกให้เป็นนัมเบอร์วันในใจเลยครับ” 

ประกิต นิพัฒน์โภคัย นักชิมทุเรียนตัวยง ให้คำตอบกับ 'จุดประกาย' เมื่อถูกถามว่า ทุเรียนพันธุ์ไหนที่นักชิมห้ามพลาด

สำหรับ “หนามดำ” หรือชื่อในถิ่นกำเนิดว่า “โอวฉี” ในมาเลเซียนั้น ปัจจุบันมีปลูกอยู่บ้านในเบตงบ้านเรา และกำลังถูกจับตามองไม่น้อย หลังจากกวาดรางวัลสุดยอดทุเรียนของมาเลเซียมาแล้ว 3 ปีติดต่อกัน

“รสชาติเขาจะออกเป็นครีมข้น เหนียวหนึบ หวานมัน และถ้าสุกแล้วก็ไม่ขม ของบ้านเราอย่างพวงมณีก็พอสู้ได้ แต่ยังอร่อยไม่เท่า แต่ถ้าเทียบกับมูซังคิงของมาเลเซียเหมือนกัน ที่ฮิตในตลาดจีนตอนนี้ ถือว่า หนามดำดีกว่าครับ เพราะมูซังคิง พอสุกแล้วจะติดขม” กูรูทุเรียนแจกแจงถึงเหตุผลที่ยกให้หนามดำสัญชาติมาเลเซียเป็นที่หนึ่งในใจ ก่อนจะยกให้ “หลงลับแล” แห่งเมืองอุตรดิตถ์เป็นอันดับที่สอง

“หลงลับแล ถึงปล่อยให้สุกมากก็ยังไม่ขม มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ต่างจากทุเรียนทั่วไป ส่วนหลินลับแลก็อร่อยทุกอย่าง แต่เสียตรงราคาแพง เนื้อน้อย” เขาเล่า และแนะนำต่อว่าไหลหัวดง ก็น่าสนใจ เพราะเนื้อเหนียวหนึบหวาน ถ้าใครมีโอกาสก็อยากให้ลองชิม

หลงลับแล ถึงปล่อยให้สุกมากก็ยังไม่ขม
มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ต่างจากทุเรียนทั่วไป
ส่วนหลินลับแลก็อร่อยทุกอย่าง 
แต่เสียตรงราคาแพง เนื้อน้อย

โทษฐานที่ชิมทุเรียนมานักต่อนัก ทำให้เขาสามารถจำแนกรายละเอียด ความแตกต่างของทุเรียนแต่ละสายพันธุ์ได้อย่างดี จนกลายเป็นหนึ่งในคณะกรรมการตรวจสอบให้คะแนนทุเรียนสำหรับเกษตรกรที่สังกัดชมรมคนปลูกทุเรียนที่มีสมาชิกผ่านเฟซบุ๊คแฟนเพจ “ชมรมคนปลูกทุเรียน Durian Growers Club” ที่มีทั้งคนปลูก คนขาย รวมแล้วร่วมๆ แสนราย

และถือเป็นเรื่องดีไม่น้อยที่ปัจจุบันผู้บริโภคเปิดรับทุเรียนพันธุ์ต่างๆ มากขึ้น ทำให้ทุเรียนโบราณของไทยเริ่มกลับมามีที่ทางได้อีกครั้ง เพราะเดิมที คนทั่วไปก็จะรู้จักหรือเคยทานทุเรียนไม่กี่สายพันธุ์ หลักๆ ก็หนีไม่พ้นหมอนทอง ชะนี กระดุม ก้านยาว ฯลฯ 

“นกหยิบนี่มาแรงนะครับ ราคาเริ่มสูงขึ้น จากปีที่แล้วเคยซื้อกินได้โลฯ ละ 120 บาท ปีนี้ ผมไปเห็นขายที่เยาวราชโลฯละ 350 บาทแล้ว” เขาเล่าถึง นกหยิบ อีกหนึ่งสายพันธุ์ที่กำลังได้รับความสนใจ ด้วยจุดเด่น คือ เนื้อเหนียว หอม กินสุกพอดีกำลังอร่อย แต่ถ้าสุกมากจะเป็นปลาร้า 

--- นกหยิบ
- นกหยิบ (รูปจาก I'm Durian) -

ส่วน ทองลินจง ซึ่งเป็นพันธุ์เกิดใหม่จากการกลายพันธุ์ของพวงมณี แต่รสชาติหวานกว่ามันกว่า ก็ถือว่า ถูกใจทุเรียนเลิฟเวอร์ไม่น้อย แต่เนื่องจากยังมีการผลิตได้ไม่มากราคาจึงค่อนข้างสูง

นอกจากนี้ ยังมีอีกหลายสายพันธุ์ทุเรียนโบราณ ไม่ว่าจะเป็น นกกระจิบ, เม็ดในยายปราง, พานพระศรี, ย่ำมะหวาด ฯลฯ ที่ต่างก็มีความโดดเด่นของตัวเอง แต่ก่อนหน้านี้ถูกหมอนทองกลบเสียหมด กระทั่งในระยะไม่กี่ปีมานี้ ที่เริ่มมีการค้าขายออนไลน์ ทำให้สวยทุเรียนสามารถเข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคได้สะดวกมากขึ้น ทุเรียนสายพันธุ์โบราณจึงเริ่มกลับมามีที่มีทางอีกครั้ง

อย่างที่ทราบกันดีถึงสาเหตุที่ทำให้หมอนทองเป็นสายพันธุ์หลักเมื่อนึกถึงทุเรียนในมิติทางเศรษฐกิจ ทั้งเพราะเนื้อเยอะ เม็ดลีบ ทานได้หลายระยะ ห่ามก็อร่อย สุกก็หอมมัน เหมาะแก่การส่งออก ทำให้เกษตรกรนิยมปลูก ขณะที่ทุเรียนไทยสายพันธุ์โบราณที่มีอยู่กว่า 200 สายพันธุ์เสียงต้องสูญพันธุ์เพราะไม่ตอบโจทย์ตลาด จนโดนตัดทิ้งไปก็มาก 

“จริงๆ สายพันธุ์พวกนี้มีอยู่ตลอด แต่เกษตรกรไม่ค่อยนิยมปลูกเพราะไม่เหมาะที่จะส่งออก หมอนทองเลยกลายเป็นสายพันธุ์หลัก” นพรัตน์ เหรียญทอง เกษตรกรเจ้าของสวนเหรียญทอง จ.ปราจีนบุรี เล่าให้ ‘จุดประกาย’ ฟัง

และบอกว่า ยังดีที่ระยะหลังทุเรียนทางเลือกได้รับความสนใจมากขึ้น ตามพฤติกรรมผู้บริโภคที่เริ่มอยากลองของแปลกใหม่ จนหลายๆ พันธุ์ที่แทบไม่เคยได้ยินชื่อก็กลับมาถูกพูดถึง แถมยังขายได้ราคาแพงอีกด้วย

55916087_714262425655014_4509951888296247296_o
- ทุเรียนหลากพันธุ์ (รูปจาก I'm Durian) -

โดยส่วนตัวเขาเอง นอกจากจะมีสวนทุเรียนของตัวเองแล้ว ด้วยความที่ชอบกินทุเรียนมาก จึงตระเวนชิมไปทั่ว ไปจนถึงประเทศเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซีย และได้พบว่า ที่นั่นร้านขายทุเรียน จะเป็นแหล่งรวมทุเรียนหลากสายพันธุ์ซึ่งมีเอกลักษณ์ต่างกันไป ทำให้ลูกค้ามีทางเลือกที่มากขึ้นตามความชอบ เขาจึงนำแนวคิดนี้กลับมาเปิดร้านขายทุเรียนชื่อ I’m Durian บนถนนราชพฤกษ์ เพื่อรวบรวมทุเรียนโบราณหลากสายพันธุ์มาไว้ที่ร้าน

มีตั้งแต่พันธุ์โบราณที่ปลูกในสวนของตัวเองซึ่งหลักๆ เป็นตระกูลกบ ทั้งกบสุวรรณ กบสาวน้อย กบชายน้ำ ทับทิม และเม็ดในยายปราง ฯลฯ ไปจนถึงพันธุ์ที่น่าสนใจจากจังหวัดอื่นๆ ให้ลูกค้าได้เลือกตามความสนใจ เพราะแต่ละพันธุ์ก็จะมีรสชาติ คุณลักษณะที่ต่างกันไป

เขาอธิบายว่า ในบรรดาทุเรียนไทยที่มีอยู่กว่า 200 สายพันธุ์ โดยหลักแล้วแบ่งออกได้เป็น 6 ตระกูล หนึ่งคือ กลุ่มกบ, ลวง, ก้านยาว, กำปั่น, ทองย้อย และเบ็ดเตล็ด 

“อย่างหมอนทองนี่อยู่ตระกูลกำปั่นครับ ส่วนตระกูลลวงที่คุ้นๆ กันคือ ชะนี ส่วนนกหยิบเป็นพันธุ์ในตระกูลทองย้อย” นพรัตน์ปูพื้นฐานเรื่องสายพันธุ์ทุเรียนให้ฟัง

สำหรับที่ร้านเขา ก็พยายามนำสายพันธุ์แปลกๆ เข้ามาขาย ต่อปีรวมแล้วประมาณ 30 พันธุ์ที่หมุนเวียนเข้ามาเพื่อให้ลูกค้าได้ลองของใหม่ 

“ก็มีทั้งตระกูลกบ แล้วก็เม็ดในยายปรางจากสวนของผมเอง แล้วก็มีที่มาทั้งจากตราด ระยอง จันทบุรี อุตรดิตถ์ ประจวบคีรีขันธ์ ยะลา สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ฯลฯ ไล่ๆ กันเข้ามา ช่วงแรกนี่จะเป็นทุเรียนพันธุ์เบา อย่างเช่น เม็ดในยายปราง ดาวกระจาย กระดุมทอง หรือจันท์2 จันท์4 ก็เข้ามาแล้ว หลังจากนี้จะเป็นตระกูลกบ และก้านยาว แล้วเดี๋ยวก็เปลี่ยนเป็นอย่างอื่นเข้ามา” เขาแจกแจงถึงสายพันธุ์ทุเรียนที่จะไล่ๆ กันออกสู่ตลาด เพราะระยะการเก็บเกี่ยวไม่เท่ากันตามแต่ละสายพันธุ์

55744594_712461579168432_4214411653900402688_o
- ทุเรียนพันธุ์เม็ดในยายปราง  (รูปจาก I'm Durian) -

ผู้บริโภคยังชอบทุเรียนรสจัด เนื้อออกครีมๆ
จึงไม่น่าแปลกใจที่สุดท้ายแล้ว
หมอนทอง ชะนี ก้านยาว ยังเป็นลำดับต้นๆ ที่คนถามหา

ส่วนเรื่องราคานั้น ที่ร้านก็มีตั้งแต่ราคากิโลกรัมละ 150 บาทไล่ไปจนถึง 500 บาทโดยที่อยู่ในกลุ่มแพงสุด คือ มูซังคิง และ ก้านยาววัดสน

แม้จะพยายามสร้างความหลากหลายให้ลูกค้า แต่ขณะเดียวกันก็ต้องเก็งความต้องการของตลาดด้วย เพราะโดยรวมแล้ว นพรัตน์ สังเกตเห็นว่า ผู้บริโภคยังชอบทุเรียนรสจัด เนื้อที่ออกครีมๆ หน่อย จึงไม่น่าแปลกใจที่สุดท้ายแล้ว หมอนทอง ชะนี ก้านยาว ยังเป็นลำดับต้นๆ ที่คนถามหาอยู่

สำหรับคนที่คลุกคลีเรื่องทุเรียนตั้งแต่ในสวนจนถึงหน้าร้านอย่างเขาแล้ว สิ่งที่อยากสะท้อนไปถึงคุณลูกค้าทั้งหลาย คือ อยากให้ปรับความเข้าใจในบางเรื่องที่ยังผิดๆ อยู่เกี่ยวกับทุเรียนเสียใหม่ ยกตัวอย่างเช่น ถ้าเจอทุเรียนสีซีดคนจะไม่สนใจ และคิดว่า ต้องไม่อร่อยแน่ๆ แต่ความจริงในบางสายพันธุ์ เช่น กะเทยเนื้อขาว ซึ่งมีเนื้อสีออกขาวตามชื่อเรียกนั้น ที่จริง อร่อยไม่เบา ทั้งหอมทั้งหวาน แต่คนมักจะคิดไปเองว่า ไม่น่าจะอร่อยจึงไม่ยอมซื้อ 

หรือเรื่องเม็ดก็ด้วย บางสายพันธุ์ หรือในบางฤดูกาลเพาะปลูกที่อากาศแปรปรวน อาจส่งผลให้ทุเรียนมีเม็ดสีขาว คนก็จะปักใจว่า เป็นทุเรียนอ่อน ทั้งๆ ที่นั่นคือความสุกที่พร้อมทานได้แล้ว เป็นต้น

“ทุเรียนอร่อยทุกพันธุ์แหละครับ แต่เราก็ต้องเข้าใจธรรมชาติของแต่ละสายพันธุ์ุด้วย สำหรับใครที่ชอบลองชิมทุเรียนพันธุ์แปลกๆ ก็อย่านำมาเปรียบเทียบกับพันธุ์อื่น ถ้าอยากจะเปรียบเทียบก็ควรเทียบในสายพันธุ์เดียวกันว่า อร่อยได้มาตรฐานที่พันธุ์นั้นๆ ควรจะเป็นไหม ”

อีกเรื่องที่เขาอยากบอกคือ “ทุเรียนที่อร่อย คือ ทุเรียนที่สุกพอดี” ไม่ห่ามหรือไม่สุกเกินไป แต่ก็มีลูกค้าจำนวนหนึ่ง มาถามหาทุเรียนห่ามๆ อยากได้แบบกรอบนอก ซึ่งยังไม่ได้ที่ถ้าจะให้ดี อยากให้ลองชิมแบบที่สุกกำลังดีดู อาจจะเปลี่ยนใจก็ได้

เปิดอ่าน 2,948