ชมประวัติศาสตร์ ชิมอาหาร ที่บาราโหม ปัตตานี

March 5, 2019
by อาศิรา พนาราม

ครั้งแรกของการไปปัตตานี ได้ไปถึงบาราโหม ตำบลปากอ่าวที่มีความสำคัญแต่โบราณกาล ในฐานะเป็นเมืองแห่งแรกของปัตตานี และเป็นทีมาของชื่อ "ปตานี ดารุสลาม" หรือ "ปัตตานี ดินแดนแห่งความสันติสุข"

IMAGE: อาศิรา พนาราม

HIGHLIGHTS

  • บาราโหม ตำบลแห่งประวัติศาสตร์หน้าหนึ่งของจังหวัดปัตตานี
  • ความหมายของชื่อที่แปลว่าดินแดนแห่งผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว คือที่อยู่ของสุสานแห่งเจ้าครองนคร 2 สมัย
  • ไม่เพียงแต่มาเยือนสถานที่แห่งประวัติศาสตร์ ยังได้ชิมอาหารพื้นบ้านโบราณที่หาทานได้ยากด้วย

ในช่วงกลางพุทธศตวรรษที่ 18 เคยปัตตานียังเป็นท่าเรือของอาณาจักรลังกาสุกะ ซึ่งเป็นอาณาจักรแรกในคาบสมุทรมลายู อาณาจักรเก่าแก่ที่มีปรากฏตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 7 ปัตตานี หรือปตานี หรือปตอนี ชื่อในอดีต เริ่มต้นจากการเป็นชุมชนเล็กๆ ริมทะเล จนกลายเป็นเมืองท่าสำคัญ ที่ทิศตะวันออกต้อนรับประเทศแดนตะวันออก อย่างสำเภาจากจีน ส่วนฝั่งตะวันตกต้องรับประเทศตะวันตก เช่น โปรตุเกส ฮอลันดา เป็นต้น

อ่าน: เรียนรู้ประวัติศาสตร์สังคมพหุวัฒนธรรมของปัตตานีผ่านสุสาน

บาราโหม ถือเป็นพื้นที่ประวัติศาสตร์ ด้วยทำเลปากอ่าวที่เป็นท่าเรือแต่เดิม และมีการพบสุสานของบุคคลสำคัญกูโบว์ หรือสุสานของชาวมุสลิม อย่างกูโบว์รายอ ซึ่งมีหลุมศพของผู้สูงศักดิ์ ก็คือพญาอินทิราและราชินี ผู้ปกครองเมืองปัตตานีเมื่อกว่า 500 ปีก่อน และเป็นเจ้าเมืองปัตตานีองค์แรกที่นับถือศาสนาอิสลาม รวมถึง สุสานของ 3 ราชินีที่ปกครองเมืองในเวลาต่อมา

ความสำคัญนี้ก็ทำให้มีผู้มาเยี่ยมชม แต่ก็มาแล้วจากไป ไม่ได้สร้างรายได้ให้ชุมชน

ฟารีดา อับดุลเล๊าะ

ฟารีดา อับดุลเล๊าะ ผู้นำกลุ่มชุมชนท่องเที่ยวบาราโหม จึงได้สร้างวิถีท่องเที่ยวบาราโหมขึ้นในปีที่ผ่านมา โดยตั้งต้นที่บ้านปาเระ บาราโหม ริมอ่าวที่อยู่ไม่ไกลจากสุสานทั้งสอง นำประวัติศาสตร์มาบวกกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ คือได้ชมและฟังประวัติศาสตร์ ซึ่งจะขี่จักรยานไปก็ได้ ร่วมกิจกรรมท้องถิ่น และรับประทานอาหารกลางวัน 1 มื้อสำหรับ 1 day trip ขึ้นมา (ในราคา 450 บาทต่อคน)

20190221_135715

อาหารกลางวันก็เป็นเมนูท้องถิ่นตำรับโบราณ ซึ่งไม่ได้ทานกันในครัวเรือนตามปกติ วันที่เราไปทานบอกเลยว่าอร่อยถูกปากทุกจาน ที่ติดใจเป็นพิเศษ คือ ‘กาบูซือเป๊ะ’

กาบูซือเป๊ะ

กาบูซือเป๊ะ

ยำพืชน้ำแถบนี้ ซึ่งมีเฉพาะช่วง หาทานไม่ง่าย ยำใส่เนื้อปลาป่นปรุงรสนุ่มนวลเค็มหวานนำ เปรี้ยวตาม เผ็ดเล็กน้อย

ซอเลาะลาดอ

ซอเลาะลาดอ

‘ซอเลาะลาดอ’ พริกหวาน (ลาดอ) ยัดไส้ปลาคลุกมะพร้าวนึ่ง รสหวานเค็มนำ กลมกล่อม ไม่คาวเลย

ปลาฆอแงทอด

‘ปลาฆอแงทอด’ รสชาติคล้ายปลาทู แต่กลิ่นเบากว่า ทานง่าย ‘แกงเหลืองปลาโอ’ ก็เข้มข้น รสไม่แหลมเหมือนแกงเหลืองหน่อไม้ดอง

บูดูทรงเครื่อง

บูดูทรงเครื่อง

‘บูดูทรงเครื่อง’ ใช้บูดูหมักในครัวเรือนหอมล้ำลึก ทรงเครื่องด้วยมะม่วงเปรี้ยวฝานเป็นเส้น หั่นพริกขี้หนูโรยทับลงไป จิ้มกินกับผักนึ่ง ติดใจกันทั้งโต๊ะ

ปาแป

ปาแป ชอบมากเป็นการส่วนตัว จัดไปสองกระทง

ของหวานวันนี้คือ ‘ปาแป’ กล้วยผสมแป้ง ไข่ ปรุงรสด้วยน้ำตาลโตนด ทอดเป็นแผ่นกลมบนน้ำมันบางๆ ม้วนหั่นเป็นชิ้น โรยด้วยมะพร้าวป่นนึ่งคลุกเกลือหวานปัตตานี (ที่เรียกเกลือหวาน เพราะเป็นเกลือเค็มน้อยกว่าเกลือที่อื่น แต่มีรสชาติกลมกล่อมดี) 

อิ่มท้องแล้ว แวะไปที่ศูนย์การเรียนรู้ที่ฟารีดาเล่าให้ฟังว่าเธอแปลงอัตลักษณ์ของบาราโหมมาสู่ผลิตภัณฑ์ได้อย่างไร

20190218_132748

เธอนำลวดลายจากแนแซมาเป็นโลโกของกลุ่ม และเนื่องจากบริเวณนี้เป็นเมืองท่าที่มีสำเภาสินค้ามากว่า 500 ปี จึงมีถ้วยชามเครื่องกระเบื้องจมโคลนอยู่มากมายจนถึงปัจจุบัน ฟารีดาดึงลวดลายจากเศษกระเบื้องเหล่านั้นมาสู่ผลิตภัณฑ์ ด้วยความเป็นกลุ่มงานฝีมือจากผู้หญิงในพื้นที่ ลวดลายส่วนมากจึงเป็นลายดอกไม้บนสินค้าที่เหมาะกับผู้หญิง

20190218_130607

นอกจากนั้น ยังมีการนั่งเรือหางยาวไปชมสุสานเดิมของเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวที่อยู่ปริ่มน้ำ ซึ่งจะว่าจ้างให้ไปชมป่าโกงกางที่อยู่ไกลออกไปราวครึ่งชั่วโมงก็ได้

ชุมชนท่องเที่ยวนี้เริ่มต้นมาไม่นาน และมองเผินๆ อาจดูเหมือนไม่มีอะไร แต่ด้วยประวัติศาสตร์ซึ่งทำให้เห็นรากเหง้า และอาหารรสท้องถิ่นที่หารับประทานที่ไหนไม่ได้ บ้านปาเระ ต. บาราโหมจึงเป็นอีกแห่งที่ควรแวะในปัตตานี

ชุมชนท่องเที่ยวบาราโหม ติดต่อ ฟารีดา อับดุลเล๊าะ โทร. 093 580 2720 และ อูเซ็ง เบญนูรุดดีน โทร. 081 969 1207

เปิดอ่าน 955