เก๋งจีนทั่งง่วนฮะ – บ้านอากงอาม่า

March 8, 2019
by ปิ่นอนงค์ ปานชื่น

Intimate Memorabilia เป็นนิทรรศการศิลปะครั้งแรกที่นำของสะสมของ พูนศักดิ์ ทังสมบัติ มาจัดแสดงในอาคารประกอบเก๋งจีนทั่งง่วนฮะ สถาปัตยกรรมจีนที่สร้างขึ้นในช่วงปลายรัชกาลที่ 2

IMAGE: อนันต์ จันทรสูตร์

HIGHLIGHTS

  • เก๋งจีนทั่งง่วนฮะ ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ติดกับศาลเจ้ากวนอู คลองสาน
  • สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในช่วงปลายรัชกาลที่ 2 - ต้นรัชกาลที่ 3
  • บ้านอากงอาม่าเป็นบ้านเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาทรงไทยปั้นหยาที่สร้างขึ้นตั้งแต่สมัย ร.7

1

ศิลปิน Lemonot นำความทรงจำ ความผูกพัน ระหว่างบ้านกับผู้เป็นเจ้าของมาบอกเล่าผ่านสิ่งของ ได้แก่ ขวดน้ำปลา ถ้วยเซรามิค โต๊ะ เก้าอี้ ตลอดจนเครื่องมือเครื่องใช้ในโรงน้ำปลา ณ สถานที่ซึ่งเคยเป็นทั้งโรงงานน้ำปลาและบ้านพักอาศัยของตระกูล “ทังสมบัติ” มาหลายชั่วอายุคน

แม้ผลงานศิลปะชุดนี้จะจัดแสดงในเทศกาล Low Fat ในช่วงเวลาสั้นๆ (8-17 กุมภาพันธ์ 2562) แต่ก็ทำให้ภาพของวันวานของเก๋งจีนริมแม่น้ำเจ้าพระยา ติดกับศาลเจ้ากวนอู คลองสาน ดูแจ่มชัดขึ้นไม่น้อย

20190129221201332 (Large)

เก๋งจีนหลังนี้ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องจีน ปัญญภัทร เลิศสำราญเริงรมย์  อธิบายว่าเป็นรูปแบบบ้านคหบดีจีน เรียกว่า“เหี่ยซัวโห้ว” (เสือลงภูเขาเขา)

“ซุ้มประตูด้านหน้ามีศรีษะของเสือ เวลากลางคืนจุดโคมเหมือนตาของเสือที่เปล่งประกาย ประตูเหมือนปากของเสือที่อ้าออกมา อาคารที่หันเข้าหาเราเหมือนขาของเสือที่ยื่นออกมา ตัวอาคารด้านหลังเหมือนกับตัวเสือ บ้านหลังนี้สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นปลายรัชกาลที่ 2 ต้นรัชกาลที่ 3 เพราะว่าอาคารมีการยกพื้นสองชั้นแล้ว แต่ยังคงรูปแบบ้านจีนฮกเกี้ยนทางใต้เอาไว้”

20190129221156591 (Large)

คุณพูนศักดิ์  ทังสมบัติ เล่าให้ฟังว่าแรกเริ่มอากงมาเช่าเก๋งจีนหลังนี้เพื่อทำกิจการน้ำปลา เมื่อปี พ.ศ.2460 ขณะนั้นบ้านก็เก่าเนื่องจากมีคนอาศัยอยู่ 3-4 รุ่นแล้ว

“เดิมสมัยอากงอยู่กันที่ตลาดพลู ทำน้ำปลาแล้วมาส่งที่ท่าเตียน พายเรือออกมาแต่ละครั้งใช้เวลาหนึ่งวัน ตอนหลังมีคนชวนมาเช่าอยู่ที่นี่ เช่าอยู่ 39 ปี ระหว่าง 39 ปีมีการเปลี่ยนเจ้าของไปเรื่อย อากงไม่คิดจะซื้อเพราะตั้งใจกลับเมืองจีน จนสุดท้ายโดนเขาบีบด้วยการขึ้นค่าเช่า เลยซื้อเอาไว้ เมื่อปี 2499 ในราคาแสนกว่าบาท

สมัยก่อนคนจีนที่เดินทางมาจากเมืองจีนก็จะมาพักกันที่บ้านหลังนี้ ร่วม 50 กว่าคน เลยไปซื้อเรือนแพมาจากอ่างทองมาปลูกเป็นเรือนไทยอยู่ติดกัน”

คุณพูนศักดิ์  กล่าวว่าเรือนไทยปัจจุบันมีการรื้อลงไปแล้วโดยนำฝาปะกนมาติดไว้ที่เรือนปั้นหยา บ้านอีกหลังหนึ่งที่ทางอากงได้เช่าเอาไว้

“สมัยก่อนที่ติดริมแม่น้ำ คือ แค่เก๋ง พื้นดินส่วนที่ตั้งเรือนปั้นหยาคือที่ดินงอก มีการเทปูนออกโฉนด สร้างบ้าน เมื่อก่อนเดินทางออกไปค้าขายทางเรือ ทำน้ำปลาแล้วออกไปขายไม่ได้ เลยต้องเช่าบ้านหลังนี้เอาไว้เป็นทางออก บ้านหลังนี้อายุ 91 ปี สร้างก่อนสะพานพุทธอีก เราเช่าอยู่ 54 ปี จนกระทั่งเจ้าของบ้านคนสุดท้ายขายจึงได้ซื้อไว้เมื่อปี 2523

ผมกับพี่ชายเกิดที่บ้านหลังนี้ ใช้เป็นออฟฟิศและอยู่อาศัย ตอนนี้ลูกหลานมาเปิดเป็นร้านกาแฟ (My Grandparent’s House บ้านอากงอาม่า) เนื่องมาจากซ่อมบ้าน ปี 2559 น้ำท่วมบ้าน เราทำยกพื้นขึ้นมาใหม่ใช้เวลาซ่อม 3 เดือน ใครเห็นก็ถามว่าซ่อมบ้านทำไม เราบอกถึงเวลาก็ต้องซ่อม สุดท้ายเลยต้องบอกว่าซ่อมไปจะเปิดร้านกาแฟ ไม่งั้นตอบคำถามไม่จบ”

20190129222039622 (Large)

เรื่องของใครๆก็ถามนั้น สืบเนื่องมาจากนักท่องเที่ยวและแขกผู้มาเยือนโดยมิได้บอกกล่าว ซึ่งมีทั้งขออนุญาตและถือวิสาสะเข้าชมเก๋งจีนและเรือนปั้นหยาอยู่เนืองๆ แรกๆเจ้าของบ้านก็เปิดให้เข้าชม จนท้ายที่สุดต้องทบทวนในการเปิดให้เข้าชมกันใหม่เนื่องจาก สิ่งของที่วางไว้ในบ้านมีผู้เข้าชมหยิบติดมือกลับบ้านไปจนแทบไม่เหลือแม้ไหใส่น้ำปลา ฝรั่งบางคนสะพายเป้ขึ้นไปชั้นบนหยิบเทวรูปองค์เล็กใส่กระเป๋ากลับไปอย่างนี้ก็มี !

“ตอนนี้กำลังซ่อมเก๋งจีนให้เสร็จก่อนแล้วค่อยคิดว่าจะทำอย่างไรต่อ ผมก็อยากทำให้เป็นประโยชน์นะ เราเก็บไว้คนเดียวก็เท่านั้น แต่การที่จะทำให้เป็นประโยชน์ก็อยู่ที่คนด้วย บางคนอย่างทัวร์จักรยานมาพอกลับออกไปทิ้งเศษก้นบุหรี่ กระดาษทิชชู ขวดน้ำ ขยะสารพัด

บางคนเปิดประตูเข้าไปเอง ขี้นไปชั้นสองถ่ายรูป คนงานมาบอก ผมไปเชิญเขาออกมา เขาก็ไม่พอใจ สุดท้ายแล้วคือบ้านใครกันแน่”

4

การเปิดร้านกาแฟ My Grandparent’s House บ้านอากงอาม่า ที่เรือนปั้นหยาริมแม่น้ำเจ้าพระยา ถือว่าเป็นความคิดของลูกหลานที่ต้องการแบ่งปันเรื่องราวของอากงอาม่า ต้นตระกูลจีน ‘ทังสมบัติ’ ผู้ผลิตและจัดจำหน่าย (บ. ทั่งง่วนฮะ) น้ำปลาตรารวงทอง ที่กล่าวได้ว่าเป็นการพบกันครึ่งทางระหว่างเจ้าของบ้านและผู้มาเยือน

ในขณะที่เก๋งจีนกำลังอยู่ในการบูรณะซ่อมแซม หากต้องการทราบเรื่องราวของบ้านเก่าทั้งสองหลังก็สามารถสนทนากันในร้านกาแฟริมน้ำ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น พลางจิบกาแฟ เครื่องดื่ม และขนมตำรับอากงอาม่า ท่ามกลางลมเย็นๆของแม่น้ำเจ้าพระยา นับเป็นเรื่องน่ายินดี

รักบ้านเก่า เราสมควรให้เกียรติผู้เป็นเจ้าของบ้านด้วยเช่นกัน

หมายเหตุ : ร้านกาแฟ  อยู่ติดกับศาลเจ้ากวนอู ในซอยสมเด็จเจ้าพระยา 3 เขตคลองสาน เปิดทุกวัน 10.00-18.00 น.โทร 0 2437 5183

 

เปิดอ่าน 755